İKİLEME İLE İLGİLİ KONU ANLATIMI, İKİLEMELER İLE İLGİLİ KONU ANLATIMI, TÜRKÇE DERSİ KONU ANLATIM

İKİLEME, İKİLEMELER, ÖZELLİKLERİ, YAPILIŞLARI (1) (TÜRKÇE DERSİ KONU ANLATIM)



Söze güç katmak, anlamı pekiştirmek amacıyla ikilemeler kullanılır.



İkilemeler, türlü yöntemlerle oluşturulur:



Aynı sözün yinelemesiyle: (ağır ağır, yavaş yavaş, uzun uzun )



Yansıma sözcüklerle: (kütür kütür, şırıl şırıl, çatır çatır )



Yakıştırma sözcüklerin birlikte kullanımıyla: (eski püskü, eğir büğrü )



m sesinin aracılığıyla: (kitap mitap, kapı mapı, çocuk mocuk)



Zıt anlamlı sözcüklerin birlikte kullanımıyla: (aşağı yukarı, gece gündüz)



Sözün anlamını pekiştirmek, onu zenginleştirmek ya da değişik anlam ilgileri oluşturmak için iki sözün bir araya getirilmesiyle oluşan söz öbeğidir. İkilemeler yapıca ve anlamca farklılıklar gösterir.



a. Aynı sözcüğün tekrarıyla yapılabilir.



Usul usul sınıfı terk etti.



Koşa koşa geldi.



b. Yakın anlamlı sözcüklerin tekrarıyla yapılabilir.



Yalan yanlış sözlerle ortalığı karıştırdı.



Artık kimsede ar namus kalmadı.



c. Karşıt anlamlı sözcüklerin tekrarıyla yapılabilir.



Aşağı yukarı iki aydır kimse uğramadı buraya.



İşin aslını er geç öğreneceğim.



d. Biri anlamlı biri anlamsız sözcüklerle yapılabilir.



Eğri büğrü yollardan denize ulaştık.



İçeriye ufak tefek bir adam girdi.



e. Her ikisi de anlamsız sözcüklerle yapılabilir.



Ivır zıvır eşyaları tavan arasına kaldırdık.



Böyle eften püften sebeplerle oyalama beni.



f. Sözcüklerden biri ya da her ikisine ekler getirilerek yapılabilir.



Beni baştan aşağı şöyle bir süzdü.



Onunla başa baş (bilgi yelpazesi) mücadele etti.



Her ikileme cümleye değişik bir anlam katar.



Yüzüme acı acı gülümsedi. (kuvvetlendirme)



Gideli aşağı yukarı iki gün oldu. (ihtimal)



Ivır zıvır eşyaları atın. (değersiz)



Caddede sıra sıra ağaçlar vardı. (çokluk)


İKİLEME, İKİLEMELER, ÖZELLİKLERİ, YAPILIŞLARI (2) (TÜRKÇE DERSİ KONU ANLATIM)



Anlamı ve anlatımı güçlendirip pekiştirmek amacıyla aynı ya da sesleri birbirine benzeyen sözcüklerin art arda yinelenmesiyle oluşan söz gruplarına ikileme denir.



İkilemelerin anlamsal özellikleri şöyle sıralanabilir:



Anlamı güçlendirip pekiştirmek, anlamı abartmak.



Örnek :



Güzel mi güzel kız



Demet demet çiçek



Çuval çuval fındık



Çıtır çıtır simit



Ağlaya sızlaya bir hal olmak



Güle güle ölmek



Varını yoğunu ortaya çıkartmak



"Şöyle böyle, yaklaşık olma" anlamı vermek.



Örnek :



İyi kötü (bilmek)



Aşağı yukarı (anlamak)



Hemen hemen (bitirmek)





İkilemelerin Kuruluş (Yapılış) Özellikleri:



Aynı sözcüğün tekrarıyla oluşan ikilemeler.



Örnek:



İri iri - Koca koca - Yavaş yavaş - Uslu uslu



Yakın anlamlı sözcüklerin tekrarıyla oluşanlar.



Örnek:



Börek çörek - Derli toplu - Sorgu sual - Doğru dürüst - Sağ salim



Biri anlamlı diğeri anlamsız sözcüklerin bir araya gelmesinden oluşanlar.



Örnek:



Çalı çırpı - Konu komşu - Yırtık pırtık - Eğri büğrü



Her ikisi de anlamsız sözcüklerin yan yana gelmesiyle oluşanlar.



Örnek:



Ivır zıvır - Abur cubur - Eciş bücüş - Dangıl dungul (bilgi yelpazesi)



Karşıt anlamlı sözcüklerden oluşanlar.



Örnek:



İyi kötü - Er geç - Düşe kalka - İleri geri



Yansıma sözcüklerin tekrarlanmasıyla oluşanlar.



Örnek:



Vızır vızır - Şırıl şırıl - Tıkır tıkır - Horul horul





UYARI



İkilemeler daima ayrı yazılır ve ikilemelerin arasına virgül işareti KONULMAZ.